Podpisanie aneksu do umowy kredytowej było dla wielu tysięcy Polaków momentem, w którym ich dotychczasowe zobowiązanie w złotówkach zostało przekształcone w mechanizm indeksacji lub denominacji do waluty obcej. Dziś, po latach sporów sądowych i ukształtowaniu się linii orzeczniczej dotyczącej klauzul abuzywnych, te właśnie aneksy stają się zarzewiem nowego, niezwykle istotnego sporu przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sprawa o sygnaturze C-246/25 Hańczynek, może okazać się kolejnym korzystnym wyrokiem TSUE dla tysięcy kredytobiorców.
Kontekst sprawy: Od kredytu złotowego do pułapki kursowej
Historia, która doprowadziła do pytania prejudycjalnego w sprawie C-246/25, jest typowa dla polskiego rynku finansowego z lat 2007–2008. Konsumentka zawarła w styczniu 2007 roku umowę kredytu budowlanego w złotówkach. Był to standardowy produkt oparty na stawce WIBOR. Jednak zaledwie rok później strony podpisały aneks, który dokonał przewalutowania zadłużenia na franki szwajcarskie (CHF).
Wspomniany aneks wprowadził do relacji stron mechanizmy przeliczeniowe oparte na tabelach kursowych banku, które dziś powszechnie uznaje się za nieuczciwe (abuzywne). Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznający sprawę, stanął przed dylematem: co zrobić w sytuacji, gdy aneks zmieniający istotę umowy jest nieważny, ale sama umowa pierwotna z 2007 roku teoretycznie mogłaby funkcjonować dalej w wersji złotowej?
Pytanie prejudycjalne C-246/25: Czy stara umowa może odżyć?
Kluczowe pytanie, na które musi odpowiedzieć TSUE, dotyczy interpretacji art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG. Sąd krajowy zastanawia się, czy zasady skuteczności i proporcjonalności pozwalają na stosowanie wykładni, według której nieważny aneks uznaje się za nieistniejący, co skutkuje powrotem do pierwotnej treści umowy (PLN + WIBOR).
Dotychczasowa praktyka wielu polskich sądów opierała się na tzw. fikcji powrotu. Banki argumentowały, że skoro aneks jest wadliwy, należy go po prostu usunąć z obrotu, co automatycznie przywraca kredyt złotowy. Z ekonomicznego punktu widzenia jest to rozwiązanie niezwykle korzystne dla banków – pozwala im bowiem uniknąć najsurowszej sankcji, jaką jest całkowite unieważnienie umowy i konieczność zwrotu wszystkich nienależnie pobranych świadczeń.
Dyrektywa 93/13 i efekt odstraszający wobec banków
Tymczasem należy zwrócić uwagę, że ochrona konsumenta nie może być fasadowa. Zgodnie z orzecznictwem TSUE, sankcja za stosowanie nieuczciwych warunków musi być odstraszająca. Jeśli bank, proponując nieuczciwy aneks, nie ryzykuje niczym poza powrotem do bezpiecznej dla niego umowy pierwotnej, to „efekt odstraszający” przestaje istnieć.
Ważne: Zastosowanie nieuczciwego aneksu nie powinno być dla przedsiębiorcy grą bez ryzyka. Jeśli bank skaził relację z konsumentem abuzywnymi zapisami, musi liczyć się z tym, że upadnie nie tylko aneks, ale cała konstrukcja prawna łącząca go z klientem.
Finansowe korzyści dla kredytobiorców: Dlaczego Hańczynek to szansa na darmowy kredyt?
Dla przeciętnego kredytobiorcy merytoryczna analiza sprawy C-246/25 sprowadza się do prostego rachunku ekonomicznego. Możliwość unieważnienia całej umowy zamiast tylko aneksu niesie ze sobą konkretne korzyści:
- Zwrot wszystkich nienależnie pobranych świadczeń: W przypadku unieważnienia całej umowy, bank jest zobowiązany do zwrotu wszystkich wpłaconych przez kredytobiorcę środków, ponad kwotę kapitału kredytu.
- Uwolnienie od ryzyka WIBOR i LIBOR: Całkowita nieważność eliminuje problem zmiennych stóp procentowych. W dobie wysokiego WIBOR-u nieważność jedynie aneksu i powrót do kredytu złotowego nie jest korzystny dla konsumenta.
- Argument w negocjacjach ugodowych: Świadomość ryzyka całkowitego unieważnienia umowy (nawet tej pierwotnie złotowej) drastycznie osłabia pozycję banku w procesie.
Czy sprawa C-246/25 dotyczy Twojej umowy?
Jeśli Państwa kredyt przeszedł drogę od złotówek do franka (lub innej waluty) na mocy aneksu, ta sprawa ma dla Państwa kluczowe znaczenie. Dotyczy to w szczególności osób, które podpisały aneksy przewalutowujące.
Podsumowanie: Co dalej?
Obecnie sprawa C-246/25 oczekuje na rozpoznanie przez TSUE. W naszej kancelarii na bieżąco monitorujemy postępy w sprawie Hańczynek i będziemy informować o wyniku jej roztrzygnięcia.
Chcesz sprawdzić, czy Twój aneks pozwala na unieważnienie całej umowy?
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy merytorycznej. Jeśli chcą Państwo dowiedzieć się, czy jakie macie Państwo szanse w sporze z bankiem – to zapraszamy do kontaktu i analizy umowy kredytu.
