Miło nam poinformować, że radca prawny Paweł Stalski, skomentował dla portalu Prawo.pl najnowsze pytania prejudycjalne skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Pytania te uderzają w dwa najbardziej restrykcyjne wymogi polskiej ustawy o kredycie konsumenckim, które dotychczas blokowały wielu kredytobiorcom drogę do sankcji kredytu darmowego: konieczność złożenia formalnego oświadczenia oraz roczny termin prekluzyjny.
1. Brak konieczności składania oświadczenia – czy sąd zadziała z urzędu?
Dotychczasowa praktyka w Polsce opiera się na założeniu, że aby skorzystać z sankcji kredytu darmowego, konsument musi złożyć kredytodawcy sformalizowane, pisemne oświadczenie (art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim). Jeśli tego nie zrobił — np. z braku wiedzy prawnej czy bierności w toku procesu — sądy często zasądzały na rzecz banków pełne koszty i odsetki, mimo ewidentnych wad w umowie.
Pytania skierowane do TSUE zmierzają do zakwestionowania tego mechanizmu:
- Działanie sądu z urzędu: Czy w sytuacji, gdy pożyczkodawca rażąco naruszył obowiązki informacyjne, sąd ma obowiązek samodzielnie pozbawić go odsetek i prowizji, nawet jeśli konsument nie złożył oświadczenia?
- Oświadczenie w toku procesu: Czy wymóg składania oświadczenia bezpośrednio bankowi nie tworzy sztucznej bariery proceduralnej, skoro intencja konsumenta (bądź reprezentującego go kuratora) może zostać wyrażona bezpośrednio w pismach procesowych przed sądem?
2. Podważenie rocznego terminu prekluzyjnego
Zgodnie z art. 45 ust. 5 polskiej ustawy, uprawnienie do SKD wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. W praktyce oznaczało to, że kredytobiorcy, którzy spłacili zobowiązanie ponad rok temu i dopiero później dowiedzieli się o wadliwości swojej umowy, byli całkowicie pozbawieni ochrony.
Białostocki sąd zapytał TSUE, czy ustanawianie jakiegokolwiek sztywnego terminu wygaszającego sankcję jest w ogóle zgodne z art. 23 dyrektywy 2008/48/WE:
- Brak efektu odstraszającego: Upływ czasu nie może sanować bezprawnych działań instytucji pożyczkowych ani pozwalać im na zachowanie korzyści finansowych z wadliwej umowy.
- Obrona przed roszczeniami: Roczny termin nie powinien blokować możliwości powołania się na SKD jako środka obrony w sytuacji, gdy to bank po latach występuje z powództwem przeciwko konsumentowi.
Komentarz mec. Pawła Stalskiego dla Prawo.pl
Komentując sprawę na łamach Prawo.pl, mec. Paweł Stalski podkreślił wagę tych pytań:
„Odpowiedź na pytania zadane przez SR w Białymstoku może wprowadzić rewolucję w dotychczasowych zasadach stosowania SKD na naszym krajowym podwórku. Przypomnę, że według reguł krajowych, możliwość skorzystania z tego uprawnienia przez konsumenta została ograniczona koniecznością uprzedniego złożenia oświadczenia wobec kredytodawcy, które musi być nadto skierowane w określonym terminie prekluzyjnym.
Jeśli TSUE zaneguje te quasi-proceduralne bariery, to w konsekwencji ochroną wynikającą z ustawy o kredycie konsumenckim będzie objęty jeszcze szerszy zakres polskich konsumentów. Chodzi np. o tych, którzy już ponad rok temu spłacili swój kredyt i dopiero teraz dowiedzieli się o swoich prawach, a nie złożyli dotychczas stosownego oświadczenia wobec banku. Po zapoznaniu się zaś z treścią powoływanych w uzasadnieniach pytań prejudycjalnych orzeczeń TSUE wydanych w sprawach zagranicznych konsumentów, jestem niemal pewien korzystnej wykładni Trybunału dla naszych krajowych konsumentów.”
Co to oznacza dla kredytobiorców?
Jeśli TSUE uzna polskie przepisy za zbyt rygorystyczne, otworzy to drogę do odzyskania nienależnie pobranych odsetek i prowizji dla tysięcy osób, które do tej pory uważały, że ich sprawa jest „przedawniona” lub zamknięta z przyczyn formalnych.
Pełny tekst artykułu autorstwa redaktora Michała Kosiarskiego dostępny jest w serwisie Prawo.pl.
Spłacasz kredyt gotówkowy lub spłaciłeś go w przeszłości? Skontaktuj się z naszą Kancelarią – bezpłatnie przeanalizujemy Twoją umowę pod kątem naruszeń kwalifikujących do sankcji kredytu darmowego.
