Wokół sporów sądowych z instytucjami finansowymi narosło wiele mitów, jednak najnowsza interwencja ustawodawcy diametralnie zmienia reguły gry. Dnia 25 czerwca 2026 roku Senat oficjalnie przyjął ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF). Ustawa trafiła obecnie do podpisu Prezydenta RP i wejdzie w życie zaledwie 14 dni po jej ogłoszeniu.
Jako prawnik reprezentujący konsumentów w starciach z sektorem bankowym poddałem nowe regulacje szczegółowej analizie. Skala problemu, z jaką mierzy się polskie sądownictwo, jest bezprecedensowa. Według oficjalnych danych Ministerstwa Sprawiedliwości za I kwartał 2026 roku, sprawy frankowe stanowią obecnie około 25 procent wszystkich oczekujących spraw cywilnych w sądach okręgowych oraz aż 70 procent spraw oczekujących w sądach apelacyjnych.
Ta statystyka paraliżowała dotychczas wymiar sprawiedliwości. Jak podkreśla dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, Pełnomocniczka Ministra Sprawiedliwości ds. Ochrony Praw Konsumenta, celem nowych przepisów jest nie tylko ochrona konsumentów, ale też usunięcie zbędnych barier proceduralnych i przyspieszenie dochodzenia roszczeń. Jeśli dotychczas obawiali się Państwo wieloletniej batalii, rosnących kosztów czy negatywnych konsekwencji ze strony banku, ten moment stanowi punkt zwrotny. Zapraszam do zapoznania się z merytorycznym omówieniem regulacji, które bezpośrednio wpłyną na Państwa sytuację życiową i finansową.
Automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat z mocy prawa (Art. 3)
Najistotniejszą i najbardziej wyczekiwaną zmianą dla kredytobiorców jest wprowadzenie automatycznego wstrzymania obowiązku spłaty rat kredytu z chwilą doręczenia pozwu bankowi, aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Dotychczas konsument, chcąc zawiesić spłatę rat na czas trwania procesu, musiał składać sformalizowany wniosek o tzw. zabezpieczenie, uiszczać opłaty i liczyć się z głęboką uznaniowością sędziów.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 nowej ustawy, skutek ten następuje automatycznie z mocy samego prawa i nie wymaga odrębnej decyzji sądu.
Co to oznacza z punktu widzenia Państwa interesów?
- Natychmiastowa ulga finansowa: Zawieszenie spłaty rat zaczyna obowiązywać bez konieczności oczekiwania na wydanie postanowienia przez sędziego. Dotychczasowe wnioski o zabezpieczenie przewodniczący pozostawia w aktach bez żadnych dalszych czynności.
- Pełna legalność działania: Ustawa w art. 3 ust. 2 wprost eliminuje ryzyko zarzutu ze strony banku – wstrzymanie się od płatności nie może być uznane za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy kredytu.
- Ochrona przed odwetem banku: Instytucja finansowa ma absolutny zakaz podejmowania czynności związanych z niewykonaniem umowy, w tym jej wypowiedzenia czy naliczania karnych odsetek.
Warto jednak zwrócić uwagę na istotny niuans zawarty w art. 3 ust. 6: kredytodawca nie może odmówić przyjęcia świadczenia, jeżeli łączna wysokość kwot już spłaconych jest niższa od kapitału udostępnionego przez bank. To kluczowy element strategii procesowej, który każdorazowo należy precyzyjnie przeanalizować przed zaprzestaniem przelewów.
Czytaj też: Sprawa C-368/25 Malec przed TSUE – czy bankom należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału?
Integralna ochrona w BIK i rejestrach dłużników
Jedną z największych barier psychologicznych dla kredytobiorców była obawa przed utratą wiarygodności finansowej. Banki niejednokrotnie wykorzystywały groźbę wpisu do Biura Informacji Kredytowej jako element nacisku.
Nowa ustawa frankowa w art. 3 ust. 3 wprowadza bezwzględny zakaz zgłaszania lub udostępniania informacji o niespełnieniu świadczeń do BIK, instytucji finansowych będących podmiotami zależnymi od banków, biur informacji gospodarczej oraz instytucji pożyczkowych.
Co w sytuacji, gdy bank dokonał takiego wpisu przed doręczeniem pozwu lub w sprawach będących już w toku? Ustawodawca nałożył na banki restrykcyjny, jednomiesięczny termin na powiadomienie odpowiednich instytucji o zajściu skutku wstrzymania płatności. Z kolei instytucje przetwarzające te dane (jak BIK) są zobowiązane do ich całkowitego wykreślenia w terminie nie dłuższym niż miesiąc od otrzymania powiadomienia. Państwa historia kredytowa pozostaje całkowicie nienaruszona.
Czytaj też: Sprawa C-262/25 Drózdzik: Termin przedawnienia roszczeń banku o zwrot kapitału
Kogo w praktyce chroni nowa ustawa frankowa?
Zakres podmiotowy ustawy został sformułowany w sposób mający zabezpieczyć pełne spektrum osób obciążonych ryzykiem kursowym. Ochrona nie ogranicza się wyłącznie do pierwotnego kredytobiorcy. Zgodnie z art. 1 przepisy stosuje się również do:
- Spadkobierców konsumenta, który zawarł umowę kredytu denominowanego lub indeksowanego;
- Konsumentów, którzy przystąpili do długu lub za niego poręczyli;
- Osób ponoszących odpowiedzialność rzeczową za spłatę (np. właścicieli nieruchomości obciążonej hipoteką).
Co kluczowe dla osób, których procesy już trwają: przepisy przejściowe (art. 17) jednoznacznie nakazują stosowanie ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie. Skutek wstrzymania płatności dla postępowań w toku następuje automatycznie z dniem wejścia ustawy w życie, co oznacza natychmiastowe zablokowanie konieczności dalszego finansowania banku.
Koniec z procesowym paraliżem: Rozliczenie roszczeń w jednym postępowaniu
Dotychczasową bolączką postępowań frankowych był czas ich trwania oraz konieczność prowadzenia dwóch odrębnych procesów – jednego z powództwa kredytobiorcy o unieważnienie umowy, a drugiego z powództwa banku o zwrot kapitału. Ustawa frankowa kładzie temu kres, wprowadzając zasadę rozliczenia roszczeń w jednym postępowaniu.
Przepisy wydłużają termin na wniesienie przez bank powództwa wzajemnego aż do zamknięcia rozprawy lub wydania wyroku przed sądem I instancji (art. 8 ust. 1). Dzięki temu roszczenia obu stron będą mogły zostać rozpoznane w ramach jednego procesu i rozstrzygnięte w jednym orzeczeniu. Dodatkowo ustawa drastycznie skraca czas oczekiwania na wyrok poprzez:
- Rozprawy na posiedzeniach niejawnych (Art. 4 i Art. 12): Sądy zyskały uprawnienie do rozpoznania sprawy bez organizowania rozpraw, opierając się na pismach procesowych.
- Uproszczone dowody (Art. 6 i Art. 7): Wprowadzono możliwość przesłuchania świadków online oraz składania zeznań przez strony na piśmie.
- Decyzje referendarzy (Art. 9 i Art. 14): W przypadku cofnięcia pozwu lub apelacji, postanowienia o umorzeniu będą mogli wydawać referendarze sądowi.
- Ograniczenie skarg kasacyjnych banków (Art. 20): Sąd Najwyższy zyskał uprawnienie do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej banku na posiedzeniu niejawnym, jeśli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne.
Kwestie techniczne i strategiczne – dlaczego pomoc profesjonalisty jest niezbędna?
Choć nowa ustawa w stopniu bezprecedensowym ułatwia sytuację konsumenta, to spory bankowe nadal pozostają wysoce skomplikowaną materią proceduralną. Ustawodawca wprowadził specyficzne rygory, które niewłaściwie zinterpretowane mogą przynieść negatywne skutki finansowe.
Przykładem jest art. 5 oraz art. 19, które regulują skomplikowane zasady ponoszenia kosztów procesu w przypadku zgłoszenia przez bank oświadczenia o potrąceniu po wytoczeniu powództwa. Przepisy te determinują, w jakiej części bank ponosi koszty, jeśli powództwo zostanie oddalone wskutek uwzględnienia potrącenia, a kluczowym elementem staje się to, czy i w jaki sposób konsument zakwestionuje zasadność takiego potrącenia.
Dodatkowo, kwestia konstrukcji samego pozwu, precyzyjnego określenia momentu jego doręczenia oraz koordynacja działań z komornikiem czy wydziałem ksiąg wieczystych (których ustawa w pewnych obszarach celowo nie obejmuje – art. 2 ust. 2) wymagają strategicznego planowania. Samodzielne wystąpienie na drogę sądową, bez głębokiej analizy struktury salda i historii spłat, niesie za sobą poważne ryzyka formalne.
Czas na ochronę Państwa kapitału
Nowe przepisy, poparte zdecydowanym krokiem legislacyjnym z 25 czerwca 2026 roku, eliminują konieczność ponoszenia dalszych ciężarów finansowych w trakcie procesu i dają Państwu pełne bezpieczeństwo prawne. Warunki do unieważnienia toksycznej umowy kredytowej lub pożyczki hipotecznej nigdy nie były tak klarowne i stabilne. Kredytobiorcy zyskują szybsze rozstrzygnięcia, natychmiastowe wstrzymanie spłaty rat oraz krótszy okres naliczania odsetek.
Zaniżanie swoich szans i bezczynne obserwowanie odpływu oszczędności na konto banku to w obecnym stanie prawnym błąd strategiczny. Państwa stabilizacja finansowa i spokój rodziny są wartościami, które nowa ustawa pozwala skutecznie zabezpieczyć.
Zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią. W ramach rzetelnej i merytorycznej analizy zbadam Państwa umowę, zweryfikuję wysokość kapitału i przygotuję strategię procesową pozwalającą na natychmiastowe, w pełni bezpieczne wstrzymanie płatności rat.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania w oparciu o nowe przepisy
Czy po wejściu w życie ustawy muszę uzyskać postanowienie sądu, aby przestać płacić raty?
Nie. Ustawa wprowadza skutek bezpośrednio z mocy samego prawa. Wstrzymanie płatności następuje automatycznie z chwilą, gdy bank otrzyma odpis Państwa pozwu. Wszelkie dotychczasowe wnioski o zabezpieczenie są pozostawiane w aktach sprawy bez dalszych czynności.
Co się stanie, jeśli spłaciłem mniej, niż wynosi kapitał kredytu?
Zgodnie z art. 3 ust. 6, jeśli łączna wysokość spełnionych już świadczeń jest niższa od kwoty kapitału udostępnionego przez bank, kredytodawca nie może odmówić przyjęcia dalszych świadczeń. Wstrzymanie rat z mocy prawa funkcjonuje bez przeszkód, jednak ta kalkulacja ma kluczowe znaczenie dla ostatecznego rozliczenia.
Czy nowa ustawa frankowa obejmuje także pożyczki hipoteczne w CHF?
Tak. Ustawodawca w art. 1 ust. 1 pkt 2 wprost wskazał, że przepisy ustawy stosuje się identycznie do umów pożyczek hipotecznych denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego.
Mój proces przeciwko bankowi trwa już od dłuższego czasu. Czy mogę skorzystać z automatycznego zawieszenia rat?
Tak. Przepis przejściowy (art. 17 ust. 2) stanowi, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, skutek wstrzymania płatności następuje automatycznie z dniem wejścia przepisów w życie.
